Chất lượng mật ong dú: kỹ thuật giữ đều giữa các mẻ thu

Người mới nuôi thường chỉ hỏi làm sao để mật ngon. Người nuôi lâu năm hỏi câu khó hơn: làm sao để mẻ nào cũng ngon như mẻ nào. Một chai mật tốt có thể do may. Mười chai liên tiếp tốt như nhau thì phải có quy trình. Khách quay lại mua lần hai chính vì họ tin chai sau sẽ giống chai trước.

Bài này không bàn mật ong dú khác mật ong thường ở đâu. Nó đi thẳng vào những điểm trong quy trình làm các mẻ thu lệch nhau, và cách khoá từng điểm lại.

Năm nguyên nhân làm các mẻ lệch nhau

Quy trình thu một mẻ chuẩn

Hôm trước ngày thu

• Rửa dao, thau, rây, vải lọc, phễu và chai; phơi nắng cho khô kiệt.
• Xem lại sổ ghi: đàn nào đã kiểm tra thấy bầu đóng nắp nhiều, đàn nào vừa tách hay vừa yếu thì bỏ qua đợt này.

Trong buổi thu

1. Mở từng thùng, xác định khu nhộng và khu mật. Chỉ đụng tới khu mật.
2. Cắt cụm bầu đã đóng nắp, để lại đủ dự trữ cho đàn; phần chừa lại nên nằm gần khu nhộng.
3. Bỏ cụm bầu vào thau riêng có ghi mã đàn.
4. Đậy thùng lại ngay, dọn sạch mật rơi để tránh kiến và ong đàn khác kéo đến cướp.

Sau buổi thu

1. Bóp hoặc để mật tự chảy qua rây, rồi lọc lại qua vải mịn.
2. Nếm từng thau. Thau nào chua gắt, hăng hay loãng bất thường thì tách riêng, không gộp.
3. Gộp các thau đạt vào bình thuỷ tinh lớn có nắp, để lắng ở chỗ mát ngắn ngày, vớt bọt trên mặt.
4. Chiết chai từ phần giữa bình, bỏ lớp cặn đáy; dán nhãn ghi ngày thu và mã mẻ.
5. Cất ngăn mát.

Đọc lỗi từ chính chai mật

Chai mật là bản báo cáo của cả quy trình. Biết đọc thì sửa được mẻ sau:

• Sủi bọt và căng nắp sau vài ngày: mật chưa chín hoặc dụng cụ ẩm. Xem lại khâu chọn bầu.
• Vị chua quá mức so với các mẻ khác: thường do lẫn bầu non hoặc để mật ở chỗ nóng quá lâu trước khi lọc.
• Lớp cặn đục dày ở đáy: phấn và sáp lọt qua; lọc chưa kỹ hoặc chưa để lắng.
• Mùi khói hay mùi lạ: dùng khói khi mở tổ, hoặc thùng đặt gần chỗ đốt rác. Ong dú không có ngòi đốt, mở tổ không cần hun khói.

Những lỗi gắn với khâu mở tổ, chia khu mật khu nhộng có thêm ở mục Thu mật, còn cách giữ đàn khoẻ để bầu đầy đều thì xem Kỹ thuật nuôi.

Ghi chép: phần kỹ thuật ít ai làm

Khi có nhiều thùng, trí nhớ không đủ. Một dòng ghi cho mỗi lần thu gồm: mã đàn, ngày, thời tiết mấy ngày trước, lượng bầu cắt, kết quả nếm, chai thuộc mẻ nào. Sau vài vụ, bạn sẽ thấy rõ đàn nào cho mật ổn định, đàn nào hay cho mẻ lệch, và thời điểm nào trong năm mật của trại đẹp nhất. Từ đó quyết định đàn nào nên tách nhân, đàn nào chỉ nên nuôi giữ.

Ghi sổ giấy vẫn được, nhưng nếu trại có nhiều thùng, dùng app quản lý trại ong để ghi lịch kiểm tra và từng lần thu sẽ dễ tra lại hơn.

Nhìn cách một trại lâu năm làm

Quy trình trên được đúc từ việc thu mật thực tế, và cách nhanh nhất để nắm là xem người làm quen tay. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú, tổ giống đã ổn định, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; thông tin ở ongquy.com. Nếu bạn đang xây quy trình cho trại mình, so chai mật của bạn với chai của một trại làm lâu năm là cách kiểm tra rất thực tế.

Câu hỏi thường gặp