Tổ ong dú làm đẹp để bán: chỉ số không thể làm giả

Mọi chiêu làm đẹp tổ ong dú đều có chung một giới hạn: chúng chỉ tác động được lên phần nhìn thấy từ bên ngoài, trong một khoảng thời gian ngắn. Cửa tổ, lượt bay, vỏ thùng thì chỉnh được. Còn khối nhộng, bầu phấn, bầu mật bên trong là kết quả của nhiều tuần làm việc của cả đàn, không ai dựng lên trong một buổi sáng được.

Vì thế, thay vì học thuộc từng chiêu, người chọn tổ giống nên nắm nguyên tắc: đánh giá đàn bằng những thứ đàn phải mất thời gian mới làm ra. Bài này đi theo nguyên tắc đó.

Phân loại: chỉ số nào giả được, chỉ số nào không

Đọc cửa tổ đúng cách

Cửa tổ vẫn đáng xem, chỉ là phải xem đúng chỗ. Đừng đếm số ong. Hãy chú ý:

• Ong lính đứng gác: đàn khỏe có vài con canh cửa ổn định, đứng hướng ra ngoài. Đàn bị khua thì cả đám bu ra rồi tản dần.
• Hàng về: trong số ong bay về, có bao nhiêu con mang cục phấn ở chân sau hoặc hạt nhựa cây bóng. Nguồn ăn tạm kiểu nước đường không tạo ra cảnh này.
• Ống cửa: nhựa mới đắp thường mềm, màu tươi hơn chỗ cũ. Ống được đắp thêm đều đặn cho thấy đàn đang làm việc bình thường.

Muốn đọc đúng thì quan sát vào buổi sáng, đứng yên đủ lâu để đàn quay về nhịp thường. Đàn bị động thùng trước đó sẽ dịu dần trong lúc mình đứng.

Mở nắp: xem ruột tổ theo thứ tự

Đây là bước quyết định. Xin người bán mở nắp, mình đứng xem, không thò tay vào. Xem nhanh rồi đậy lại để đàn không bị lạnh, không bị kiến tràn vào.

1. Khối nhộng: thường nằm giữa, gồm các ô trứng, nhộng xếp thành cụm hoặc tầng, có lớp vỏ mỏng bằng sáp và nhựa bao quanh. Khối to, liền lạc, có ô mới xây ở rìa là dấu hiệu chúa đẻ đều.
2. Bầu phấn: các túi tròn chứa phấn hoa, thường ở quanh khối nhộng. Có phấn dự trữ nghĩa là đàn đang kiếm ăn thật và đủ sức nuôi nhộng.
3. Bầu mật: túi chứa mật, hay xếp ra phía ngoài. Bầu đầy, vách nguyên vẹn.
4. Mật độ ong trong tổ: ong phủ đều quanh khối nhộng, không có vùng bỏ trống lớn.
5. Dấu hiệu bất thường: bầu vỡ, mật chảy xuống đáy, mùi chua lạ, ấu trùng ruồi, nấm mốc. Những thứ này cho thấy đàn có vấn đề, không phải chuyện làm đẹp mà là chuyện sức khỏe.

Dấu vết của ruột tổ bị ghép

Có trường hợp ruột tổ yếu được bổ sung bầu mật, bầu phấn lấy từ tổ khác để trông đầy đặn. Cách nhận ra:

• Bầu nằm rời rạc, không được đàn gắn vào cấu trúc chung bằng các trụ sáp nhỏ.
• Màu sáp khác hẳn phần còn lại của tổ.
• Khối nhộng nhỏ, không tương xứng với lượng dự trữ.

Nguyên tắc chung: các bộ phận trong một tổ khỏe phải cân đối với nhau. Nhộng nhiều thì ong đông, ong đông thì phấn mật được mang về đều. Thứ nào lệch hẳn so với phần còn lại thì nên hỏi.

Đọc thêm về cách đánh giá đàn ở mục Chọn tổ giống và Kỹ thuật nuôi.

Nếu người bán không cho mở nắp

Có lý do chính đáng: trời mưa, gió lạnh, đàn vừa tách. Khi đó, hẹn hôm khác, giờ khác. Nếu lần nào cũng không cho xem thì nên thôi. Một tổ giống bán đi là để người mua nuôi lâu dài, xem ruột tổ là quyền hợp lý của người mua.

Mua tổ giống ở nơi cho xem ruột

Người nuôi kỹ tính thường chọn mua ở trại mở nắp cho xem và giải thích từng phần. Trại Ong Quý tại Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi, bên cạnh mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật. Ai muốn tập nhìn khối nhộng, bầu phấn cho quen mắt trước khi mua có thể đăng ký buổi học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp