Người có kinh nghiệm nên mua tổ ong dú mới tách không?

Lời khuyên «người mới nên mua tổ ổn định» đã quá quen. Nhưng với người đã nuôi vài năm, câu hỏi thật sự là: tổ mới tách có đáng tiền không, và làm sao biết một tổ mới tách là tổ tốt hay chỉ là một thùng ong được chia vội để bán. Bài này dành cho người đã biết mở thùng, đã từng tự tách đàn, và muốn đánh giá tổ mới tách bằng mắt nhà nghề.

Giá trị thật của tổ mới tách nằm ở đâu

Với người có nghề, tổ mới tách là «vốn chưa sinh lời»: rẻ hơn, nhưng mọi công sức nuôi lớn đàn nằm trên vai người mua. Đổi lại, người nuôi có được đàn non dễ định hướng: chọn chỗ đặt, chọn kiểu thùng, sắp ngăn mật ngay từ đầu. Đàn ổn định mua về thì cấu trúc bên trong đã định hình theo thùng cũ, chuyển sang kiểu thùng khác phức tạp hơn.

Nói cách khác, tổ mới tách hợp khi mục đích là xây đàn theo hệ thống của mình, còn tổ ổn định hợp khi mục đích là có mật và có đàn chuẩn ngay.

Năm điểm phải kiểm tra trên một tổ mới tách

1. Tình trạng chúa. Có chúa đã đẻ (bụng to, đi chậm trên khoanh ấp, quanh đó có ô ấu trùng mới) là tốt nhất. Chỉ có mầm chúa hoặc chúa tơ chưa đẻ thì đàn còn phải qua giai đoạn chúa giao phối, có thể hỏng.
2. Số khoanh ấu trùng và độ tuổi. Cần có cả khoanh sắp nở để bổ sung quân sớm, không chỉ toàn trứng non.
3. Dự trữ đi kèm. Ít nhất vài bầu mật, bầu phấn nguyên vẹn. Thùng rỗng dự trữ thì đàn phải kiếm ăn từ ngày đầu.
4. Lượng ong thợ. Ong thợ phủ kín khoanh ấp, không chỉ vài chục con bò lác đác.
5. Ngày tách. Hỏi thẳng. Tách vài ngày rồi bán ngay là chưa biết đàn có nhận chúa hay không. Tách đã đủ lâu, thấy chúa đẻ ổn định, thì mới đáng mua.

Bảng đọc nhanh một tổ mới tách

Gắn tổ mới tách vào kế hoạch nhân đàn

Người có kinh nghiệm hiếm khi mua một tổ mới tách cho riêng nó. Hợp lý hơn là mua vài đàn con đầu mùa hoa, đặt chung khu với đàn mẹ của mình để có thể hỗ trợ:

• Chuyển khoanh ấp sắp nở từ đàn khoẻ sang đàn con đang mỏng quân.
• Bổ sung bầu phấn khi đàn con ít phấn, ấu trùng chậm lớn.
• Nhập đàn khi đàn con mất chúa và không tự nuôi lại được, thay vì để nó tàn dần.

Thời điểm tốt nhất thường là khi khu vực nuôi đang vào mùa hoa rộ. Mỗi vùng mùa hoa khác nhau; tra lịch hoa của vùng mình ở mục Nguồn hoa theo mùa.

Khi nào vẫn nên chọn tổ ổn định dù đã có nghề

Có những lúc người có kinh nghiệm vẫn nên trả thêm tiền cho tổ ổn định: khi cần một đàn mẹ mới để lấy giống tách tiếp, khi mở thêm điểm nuôi ở xa nhà không chăm hằng ngày được, hoặc khi mua vào mùa khó (giữa mùa khô hoặc giữa mùa mưa). Ở những hoàn cảnh này, đàn con không có thời gian để lớn trước khi gặp khó khăn. Các rủi ro thường gặp được tổng hợp ở mục Rủi ro & thiên địch.

Theo dõi đàn con sau khi mua

Đàn mới tách thay đổi nhanh trong những tuần đầu, nên ghi chép là bắt buộc: ngày mua, tình trạng chúa, lần đầu thấy ong mang phấn, lần đầu thấy ấu trùng mới. Có số liệu của chính trại mình thì lần sau mới biết nên mua đàn con ở giai đoạn nào. Nhiều người dùng app quản lý trại ong để ghi lịch kiểm tra từng thùng thay vì nhớ trong đầu.

Khi cần nguồn tổ giống có chúa đã đẻ, hoặc muốn có một đàn mẹ đã đứng vững để tự tách, có thể tham khảo trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh, nơi có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật.

Câu hỏi thường gặp