Kê thùng ong dú cao bao nhiêu: quy chuẩn cho trại lớn

Nuôi năm bảy thùng thì mỗi thùng kê một kiểu cũng chẳng sao. Lên tới vài chục, vài trăm thùng thì chuyện mỗi giá một chiều cao, mỗi hàng một kiểu chân bắt đầu ăn vào công lao động: người kiểm tra phải cúi chỗ này, kiễng chỗ kia, chén chống kiến cái to cái nhỏ, đổ nước mất cả buổi. Một quy chuẩn kê thùng chung cho cả trại giải quyết phần lớn việc đó.

Bài này không bàn chiều cao cho một thùng lẻ, mà bàn cách đặt ra một tiêu chuẩn mà ai trong trại cũng làm theo được, kiểm tra được, và sửa được khi lệch.

Đặt chiều cao theo người làm, không theo thói quen

Ở trại lớn, chiều cao đúng là chiều cao giúp người kiểm tra làm nhanh và ít mỏi lưng nhất, miễn là vẫn đủ cao để tránh ẩm đất và cỏ. Cách xác định đơn giản: cho người làm chính đứng thẳng, tay buông tự nhiên, đo từ đất tới khoảng giữa đùi và thắt lưng. Đó là chỗ đặt nắp thùng thoải mái nhất. Trừ đi chiều cao thùng là ra chiều cao mặt kê.

Với thùng ong dú cỡ thông dụng, con số này thường rơi vào khoảng bảy tới tám tấc. Khu đất trũng hay ngập thì nâng lên, nhưng nâng cả khu chứ đừng nâng lẻ từng giá.

Bảng quy chuẩn mẫu

Mỗi trại nên tự viết bảng của mình. Bảng dưới đây là khung để điền:

Bố trí hàng và đánh số

Khi giá đã đồng loạt, việc bố trí thành hàng thẳng cho phép làm những thứ mà trại lộn xộn không làm được.

• Đánh số vị trí, không đánh số thùng. Vị trí cố định như A1, A2, B1. Thùng có thể thay, vị trí thì không đổi. Ghi chép theo vị trí giúp biết chỗ nào hay có kiến, chỗ nào hay ẩm.
• Cửa tổ so le. Thùng sát nhau mà cùng hướng, cùng màu dễ làm ong về nhầm. Xoay lệch hướng hoặc đánh dấu màu khác nhau ở mặt trước giúp ong nhận nhà.
• Phát quang theo dải. Có hàng thẳng thì phát cỏ, tỉa cành dọc dải dễ làm, cầu nối cho kiến được dọn đều.

Lịch kiểm tra giá kê

Giá kê hỏng từ từ, ít khi hỏng một lúc. Nếu chỉ nhìn giá khi mở thùng xem đàn thì hay bỏ sót. Nên tách thành một lịch riêng:

1. Hằng tuần: châm nước chén chống kiến, vớt xác côn trùng, xem có lăng quăng thì thay nước.
2. Hằng tháng: phát quang quanh hàng, tỉa cành chạm thùng, kiểm tra dây buộc.
3. Đầu mùa mưa: lay thử từng giá, xem chân có lún, mối có lên gỗ, rỉ sét có ăn mối hàn.
4. Cuối mùa mưa: thay giá hỏng bằng giá cùng mẫu, sơn lại chỗ rỉ.

Ghi lại từng lần kiểm tra theo số vị trí. Một hai năm sau sẽ thấy rõ khu nào cần nâng nền, khu nào nên bỏ. App quản lý trại ong có sẵn phần ghi chép theo đàn và lịch kiểm tra, dùng cho việc này khá tiện. Các bài cùng chủ đề vận hành trại có trong mục Kỹ thuật nuôi.

Những lỗi hay gặp khi mở rộng trại

Mua giá theo đợt, mỗi đợt một kiểu

Đợt đầu giá sắt, đợt sau giá gỗ cho rẻ, đợt sau nữa mua lại của người khác. Ba kiểu chân, ba cỡ chén, ba cách sửa. Chọn một mẫu ngay từ đầu, kể cả khi giá đó đắt hơn chút.

Đặt hàng sát hàng rào

Hàng rào cây xanh là cầu nối lý tưởng cho kiến và dây leo. Chừa khoảng cách để phát quang được hai phía.

Chỉ chống kiến ở chân

Kiến còn lên theo cỏ cao chạm đáy thùng, theo dây điện, theo cành rơi gác ngang. Các mối nguy khác cho đàn có ở mục Rủi ro & thiên địch.

Khi cần thêm tổ để lấp vị trí trống

Trại theo quy chuẩn thì thay đàn yếu hay lấp chỗ trống đều nhanh, vì giá nào cũng vừa thùng nào. Nếu tự tách chưa kịp, có thể tham khảo tổ giống của trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh; trại cũng có mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp