Nhập lô tổ ong dú về trại lớn: kỹ thuật 2 tuần đầu

Một tổ về nhà thì người nuôi có thể ngồi nhìn cả buổi. Hai chục tổ về trại cùng một chuyến thì khác: không ai nhìn kỹ được từng thùng, và những lỗi nhỏ như đặt hai cửa tổ quá gần, quên ghi tổ nào yếu, sẽ nhân lên thành hao hụt cả lô. Phần kỹ thuật của hai tuần đầu ở trại lớn vì thế nằm nhiều ở khâu bố trí và ghi chép hơn là ở thao tác trên từng tổ.

Vì sao lô lớn dễ hao hơn tổ lẻ

Ở trại có nhiều tổ, ong thợ khi quay về dễ vào nhầm tổ bên cạnh, nhất là khi các thùng giống hệt nhau, xếp thẳng hàng, cửa cùng một hướng. Hiện tượng này làm tổ đầu hàng, cuối hàng phình to còn tổ giữa hàng hụt dần. Tổ hụt ong thợ thì yếu, tổ yếu thì dễ bị kiến, ruồi lính đen và các đàn khác vào cướp.

Ngoài ra, chuyến xe dài chở nhiều thùng chồng lên nhau nóng hơn chở vài thùng. Những thùng ở giữa đống thường chịu nhiệt nhiều nhất, và đó là các thùng cần được theo dõi kỹ ngay từ ngày đầu.

Bố trí trại trước khi xe tới

1. Vẽ sơ đồ. Ghi vị trí từng giá, đánh số theo dãy và thứ tự, ví dụ dãy A từ A1 tới A10.
2. Giãn khoảng cách. Các giá cách nhau đủ để một người đi lại, thùng trên cùng giá không sát vách nhau.
3. Xoay hướng cửa. Thùng cạnh nhau xoay cửa lệch nhau, hoặc đặt so le cao thấp. Có thể sơn khung giá màu khác, treo vật mốc riêng để ong nhận diện.
4. Chống kiến toàn dãy. Kiểm từng chân giá, dọn cỏ bám vào chân để kiến không có đường vòng.
5. Chuẩn bị mái che liền mạch cho từng dãy, chừa khoảng trống phía trước cửa tổ cho đường bay.

Cách chọn tổ giống khi nhập lô, nhìn vào đâu để biết tổ đủ sức chịu chuyến đi xa, có bài riêng trong mục Chọn tổ giống.

Ngày xe tới: quy trình hạ thùng

Hạ thùng theo thứ tự trên xe: thùng ở giữa đống, chịu nóng nhiều nhất, hạ trước và đặt trước. Trong lúc chờ đặt, để thùng ở bóng râm, không xếp chồng lên nhau.

Đặt xong dãy nào mở cửa dãy đó, không chờ hạ hết cả lô. Ghi lại giờ mở của từng thùng và một nhận xét ngắn lúc mở: ong ra mạnh, ra yếu, có mật rỉ hay không. Ghi chú này rất có giá trị khi về sau cần biết tổ nào bị sốc từ chuyến xe.

Bảng theo dõi hai tuần đầu

Với trại lớn, việc kiểm tra nên dựa trên quan sát cửa tổ theo những mốc cố định chứ không dựa vào cảm giác. Gợi ý một bảng chấm đơn giản cho mỗi thùng:

Khi so sánh, dùng cùng khung giờ trong ngày cho mọi thùng. Đếm ong ra vào trong một phút ở cửa tổ lúc chín giờ sáng là cách đơn giản, đủ để xếp hạng tương đối trong lô.

Những sai lầm hay gặp ở trại lớn

• Mở nắp kiểm tra hàng loạt vì muốn biết lô hàng tốt hay xấu. Mở nhiều thùng liền nhau tỏa mùi mật, gọi kiến và ong cướp tới cả dãy.
• Gom tổ yếu vào tổ mạnh ngay trong tuần đầu. Đàn chưa ổn định, ghép lúc này dễ đánh nhau.
• Thu mật để kiểm chất lượng lô. Mật trong tổ lúc này là dự trữ đàn cần để hồi sức.
• Đổi chỗ thùng để cân lại dãy cho đẹp. Mỗi lần đổi là ong thợ của thùng đó lạc về chỗ cũ.

Rủi ro từ kiến, ruồi lính đen, thằn lằn với lô tổ mới được bàn kỹ hơn ở mục Rủi ro & thiên địch.

Ghi chép trại và nguồn tổ

Trại càng lớn, sổ ghi càng quan trọng. Thay cho sổ giấy, có thể dùng app quản lý trại ong để lưu số thùng, ngày nhập, các mốc kiểm tra và ghi chú từng tổ, đến mùa tách đàn hay thu mật thì tra lại rất nhanh. Khi cần nhập thêm tổ giống đã ổn định, hoặc mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật để bán kèm, có thể tham khảo trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp